Celebramos as letras galegas de Asturias en Pasaia, Euskadi.
Tán representadas nesta ocasión por el Poema Rescate, de Paloma García Méndez, lido en galego por Xosé Estévez e -núa cuidada tradución feita al euskera por Txerra Rodríguez- por el poeta oiartzundarra Antton Kazabon.
En Asturias as nosas autoridades son incapaces de celebrar como propias as letras galegas. Pero el mundo non ten cancelas.
Rescate
A primeira palabra prohibida foi galía.
Inesperado cataclismo
nun corazón de dous anos
que empezaba a nomear el mundo.
Querían pra min un futuro
lonxe da bula, da lama,
das maos aterecidas nel nabal.
Pero eu qué sabía.
A maestra ríase dúa nena que falaba
como lle aprendera a avola:
alferga, miolo, guindar.
Na nosa aldea decíase amesta, repolgo, cantelo,
roxar, rustrir, gramar,
aparar, desengrir, salcochar.
A min non me deixaban falar como a xente,
pero as palabras quedaron dentro.
Escondidas, feridas algúas.
Pero non esqueicidas.
Por eso, apoupando,
quixera volver a elas.
Tocalas con bioco,
cofar nas súas letras,
revivir os sous acentos,
(vocales abertas ou pechadas),
formar na boca el sou son
pra despois soltalas
e sentilas repenicar.
Atotarme, envolverme
na lingua que me deron e me quitaron.
Pequeno, íntimo milagro,
por fin.
Paloma García Méndez
Erreskatea
(Traducido al euskera por Txerra Rodríguez)
Debekatutako lehen hitza izan zen oiloa.
Mundua izendatzen hasten ari zen
bi urteko bihotzean
esperogabeko zorigaiztoa.
Niretzat etorkizuna nahi zuten
gorotzatik urrun, lokatzetik urrun,
arbi-landako esku hotzitutakoetatik urrun.
Baina nik zer jakingo nuen ba.
Maistrak barre egiten zion
bere amamari irakatsitako moduan hitz egin zuen neskari:
titarea, ogi mamie, eskegi.
Gure herrian esaten zen joskile, firue, morokile,
estroposu, prijidu, abrosidu,
zuritu, muskildu, satzitu.
Niri ez zidaten uzten jendeak bezala hitz egiten,
baina hitzak barruan geratu zitzaizkidan.
Ezkutatuak, batzuk zaurituak.
Baina ez ahaztuak.
Paloma García Méndez
