El parque temático convertido en “Tierra” sin idioma. Imaxen xererada por IA.
.
Dende a perspectiva da Asociación Axuntar, a recente decisión da Fundación Parque Histórico del Navia de cambiar a súa marca a «Tierras del Navia-Porcía» (Terras del Navia-Porcía) representa un novo episodio de exclusión e falta de sensibilidade cara á realidade cultural e lingüística del occidente de Asturias.
Estos son os puntos principales de crítica que este colectivo, defensor da lingua galega como propia de Asturias, esgrime ante esta medida:
1. Invisibilización da lingua galega del territorio
A principal crítica radica en que a nova denominación e a estratexia de marca «revitalizada» parecen ignorar por completo el trazo identitario máis distintivo del territorio: el galego de Asturias. Al optar por úa marca exclusivamente en castelán, pérdese a oportunidade de normalizar e visibilizar a lingua propia nel ámbito institucional e turístico. Para Axuntar, úas «Terras» que pretenden vender autenticidade non poden facelo de costas á lingua na que os habitantes desos valles nomearon el sou mundo durante séculos.
2. Falta de participación e déficit democrático
El feito de que a Asociación Axuntar non fose nunca chamada a participar nel proceso de redeseño da marca é visto como úa exclusión deliberada. Mentras a Fundación fala de «ir todos xuntos» ou de ter as «portas abertas», a realidade denunciada polos colectivos sociales é a dúa xestión hermética. Axuntar critica que as decisiois sobre el relato comarcal se tomen en despachos, sen contar cos axentes que traballan a pé de rúa pola cultura local, algo que excede al ámbito empresarial turístico.
3. Úa marca «descafeinada» e meramente turística
Desde a óptica da asociación, el cambio “cosmético” a «Tierras del Navia-Porcía» parece obedecer máis a criterios de márketing turístico xenérico que a un compromiso real coel patrimonio histórico e cultural. Al non integrar a toponimia nin a lingua autóctona, proxéctase úa imaxe del territorio como un simple escenario xeográfico, desposuíndolo da súa profundidade humana e lingüística.
4. El conflito da denominación e a identidade
Axuntar mantén úa luita constante polo reconocemento da filiación galega da fala da comarca. Todo fai temer que se seguirán as directrices políticas que non aceptan a denominación de gallego-asturiano legalmente vixente nin a certeza da ciencia lingüística defendida pola asociación e avalada por organismos internacionales como el Consello de Europa.
5. Incoherencia coel patrimonio etnográfico
Se el obxectivo da marca é poñer en valor elementos como el meiz, os castros ou as aldeas, resulta contraditorio ignorar el vehículo de transmisión de toda esa cultura: a lingua. Pra AXUNTAR non se pode falar de «patrimonio» se se silencia a fala del territorio e dos sous habitantes. A nova marca percíbese, polo tanto, como outra cáscara baleira se non vai acompañada dun recoñecemento explícito á singularidade lingüística de Navia-Eo.
Lonxe dos modelos de éxito: El exemplo de Urdaibai
A decisión del Parque Histórico sitúa al occidente asturiano fóra das tendencias europeas de desenvolvemento rural e dos programas LEADER. Mentras noutros territorios se entende que a lingua e as lendas son el motor da economía e a calidade, aquí optase pola homoxeneización e el ocultamento.
- Urdaibai (País Vasco): Alí, a xestión LEADER integra el éuscara e a mitoloxía local como un activo de prestixio que garante a «autenticidade» del destino.
- Val d’Aran ou Ribeira Sacra: Nestos territorios, a lingua propia (aranés ou ocitano/ galego) é el eixe central da marca, entendendo que a especificidade lingüística é el que los diferencia nun mercado global.
- Somiedo e a Montaña Central (Asturias) Incluso dentro de Asturias, existen grupos de acción local que tein feito esforzos por integrar a cultura das brañas nel sou relato. A diferenza de Navia-Porcía, nalgús destos territorios el uso de termos como «teitos», «vaqueiros» ou lendas de «cuélebres» integráronse con orgullo na promoción turística pra evitar a perda de identidade fronte á globalización.
- O Courel e Ribeira Sacra (Galicia) Nestas zonas de montaña, os grupos de desenvolvemento local (GDL) utilizan a toponimia autóctona e a lingua galega como ferramenta de preservación. Tamén se cuida a Mitoloxía: programas que recuperan el «Apalpador» ou rutas literarias de autores como Uxío Novoneyra. A lingua galega non se oculta nas marcas turísticas, senón que se usa pra dar prestixio al produto (el viño, a castaña), entendendo que el idioma é parte da denominación de orixe cultural.
- Pola contra, el modelo «Tierras de Navia-Porcía» parece querer camuflar a nosa singularidade lingüística como se fose un obstáculo, condo en realidade é el noso activo cultural máis valioso. Tamos falando del silenciamento dun idioma que ven da lírica medieval galego-portuguesa, e da renuncia a protexer esa nosa fala galega al abeiro del galego moderno. Os responsables del parque turístico tiran polo camin da extinción del galego de Asturias.
El idioma propio é el patrimonio máis valioso.
Se el obxectivo deste cambio é poñer en valor os nosos castros, a nosa arquitectura e a nosa etnografía, resulta úa incoherencia absoluta silenciar el vehículo que transmitiu todo ese saber: a lingua galega de Asturias. Úa marca que nun respecta a toponimia autóctona nin el falar dos sous vecíos é un cartel turístico pensado pra un tipo de visitante pouco interesado pola historia e identidade del territorio.
Dende Axuntar, esiximos úa rectificación que inclúa a visibilización da lingua propia en toda a estratexia de comunicación e que se abra un proceso real de participación cos colectivos culturales del territorio. El Navia-Eo son Terras, pero non son solo «terras»; son persoas con úa lingua e úa historia que merecen respecto, dignificación e normalización institucional.
En conclusión: Pra Axuntar este cambio de denominación é úa oportunidade perdida na procura da cohesión del territorio asturiano galegofalante e un exemplo de cómo as instituciois asturianas continúan tratando a lingua galega como un elemento secundario ou molesto, en lugar de como el activo cultural máis valioso da comarca.